Sağlık 24 Aralık 2017, 20:06

Hiperaktivite Nedir?


Hiperaktivite, çocuğun okul öncesi döneminde ve okul çağına geldiği zaman belirginleşen nöropsikiyatrik bir bozukluktur. Çocuğun davranışlarını kontrol etmesinde bariz bir sorun vardır.Bunun nedeni ise beynin bazı kısımlarının olması gerekenden fazla aktif olması ve bunun beyin tarafından organize edilememesidir. Genelde toplum içinde hayallerde kaybolan, düşünmeden hareket eden, dalgın, unutkan gibi pek çok sanı ile nitelendirilen çocuklardır.

Toplumda bahsedilen biçimde olan bu davranışlar genellikle her çocukta meydana geldiğinden bu hastalığın tanısını koyabilmek için yeterli bilgi birikimine sahip , tecrübeli uzman doktorların yardımı gerekir. Günümüz toplumunda sanıldığından daha sık meydana gelen bir hastalıktır.%4-8 gibi bir oranda görülmektedir ; bu da 25-30 kişilik bir öğrenci grubunda en az 1-2 Hiperaktif çocuğa rastlandığını göstermektedir.

İlk kez 1845 yılında Dr. Henrich Hoffman tarafından tanımlanmış olmasına rağmen yine bir doktor olan Sir George F.Stil 1902 yılında yeniden bu hastalığı vurgulayana dek Dr. Henrich Hoffman hak ettiği ilgiyi görmemiştir. 1902 yılından sonra bu hastalığın özelliklerini, nedenlerini , seyrini , tedavilerini araştıran çalışmalar büyük bir hız kazanmıştır.

Günümüzde bilimsel çalışmaların verdiği rahatlıkla şu söylenilebilir ki Hiperaktivite hastalığı anne-babanın çocuğu yetiştirmesinin doğrudan sonucu değil,kalıtsak özelliklerin ağır bastığı,hakkında oldukça bilgi sahibi olduğumuz ve bu alanda birçok doktorun da hala daha araştırmalarında devam ettiği kontrol altına alabildiğimiz bir rahatsızlıktır.

Hiperaktivite Bulguları

Hiperaktivite diğer birçok problemle ortak belirtiler gözlemlendiği için kesin tanı koymak zor olabilir.Tanı koymadan önce aynı belirtilerle kendini gösterebilecek diğer tıbbi ve duygusal problemlerin saf dışı edilmesi gerekir. Bu sorunun belirtilerine, birçok çocukta stres anlarında kısa sürelerle rastlanabilir.Dolayısıyla her belirti gösteren çocuk otomatik olarak hiperaktif olduğu düşünülmemeli, sorunun geçmişi ve detayları anlaşılmalıdır.Hiperaktivitenin belirtileri genelde çocuk yedi yaşına basmadan ortaya çıkar. Hiperaktif çocuklar dikkatlerini toplamakta zorlanırlar, davranışlarını düşünmeden gerçekleştirirler ve genel olarak fazla dinamik olurlar. Bazılarında ise, dikkat eksikliği ve düşüncesiz davranışlar olmakla beraber aşırı hareketlilik yoktur. Aslında her çocuk bazı zamanlar bu şekilde davranabilir.; fakat hiperaktif çocuklar her zaman böyle hareket ederler. Diğer yandan hiperaktif çocuğun kısa süreli işlerde yahut TV, bilgisayar oyunu gibi zevk aldığı işler sırasında çok dikkatli olduğunu gözleyebilirsiniz. Bu sizi şaşırtmasın. Hiperaktivetinin belirtileri bölümümüz çocuğunuzda hiperaktivite belirtilerinin bulunup bulunmadığını anlamanızda size rehber olacaktır. Eğer çocuğunuzda bu belirtilerin bir kısmına rastladıysanız ve bu belirtiler 6 ay ya da daha fazla süre geldiyse gözlemlerinizi doktorunuza danışamanız daha faydalı olacaktır.

Hiperaktivite Belirtileri

  • Yerinde duramazlar
  • Oturması gerektiği halde oturamazlar
  • Sessiz sakin oyun oynamakta güçlük çekerler
  • Yerli yersiz konuşurlar, Çok konuşurlar
  • Sorulan soru tamamlanmadan cevap verirler
  • Her zaman bir şeylerle uğraşırlar
  • Sırasını beklemekte zorlanırlar
  • Olaylara ve konuşmalara müdahale edip yarıda keserler

Bahsettiğimiz bu belirtiler Hiperaktivite hastalığı olmayan bir çok çocukta görülebilen davranışlardır ancak hastalığın tanısını koyarken bu belirtilerin sayısı,süresi ve çocuğun hayatını hangi ölçüde olumsuz etkilediği önemlidir. Tanı için çocukta bu belirtilerin en az 2/3’si bulunmalıdır. Bunlara ek olarak belirtilerin 7 yaşından önce başlamış olması ve en az iki farklı ortamda sorun teşkil ediyor olması gerekir.

Hiperaktivite Sebepleri

Hiperaktivite tanısı alan çocukların birinci dereceden akrabalarının % 25’inde de aynı problem karşımıza çıkar (genelde toplumdaki sıklığın %4-8 olduğunu anımsarsak, riskin yaklaşık 5 kat arttığı anlamına gelmektedir). Bu da kalıtsal faktörlerin önemli olduğunu göstermektedir. Yine de kalıtsal faktörler Hiperaktivite’yi tamamen açıklamaz.

Gebelik esnasındaki faktörler;

Alkol kullanımı, ilaç kullanımı, kötü beslenme, sigara kullanımı, kimyasal zehirler (Örn: kurşun)

Doğum ve doğumdan sonraki faktörler;

Zor doğum, doğum esnasında ya da sonrasında yaşanan tıbbi sorunlar, erken doğum, düşük doğum ağırlığı, merkezi sinir sistemi enfeksiyonları, demir eksikliği, kimyasal zehirler

Diğer faktörler;

Çocuğun ailesinden birini kaybetmesi, fiziksel veya psikolojik şiddete uğraması, ailesinden birinin tutarsız davranışları, alkol veya madde bağımlısı olması gibi faktörlerin çocukta yaratacağı duygusal etkinin sonucunda aşırı hareketlilik, dikkat eksikliği veya dürtüsellik görülebilir. Sağlığı ya da güvenliği tehdit altında olan bir çocuğun bir matematik sorusuna konsantre olabilmesi güçtür. Okulda da birtakım problemler, çocuğun bu tür davranışlarda bulunmasına yol açabilir.

Hiperaktivite hastalığı olan çocuklar büyüdüklerinde ne olur ?

“Çocuk büyüdüğünde hiperaktiflik geçer” diye söylendiğini duymuş olabilirsiniz; bu doğru değildir.Ama aşağıdaki unsurlardan kaynaklı olarak çocuğun yaşı ilerledikçe bazı iyileşmeler olacaktır:
Çocuklar saldırgan davranışlarını bırakmayı ya da azaltmayı genellikle arkadaş baskısı sebebiyle olduğunu öğrenirler.

Yaş büyüdükçe bazı sorunların üstesinden daha kolay gelmeyi öğrenirler (örnek olarak ilgilerini çeken bir şey üzerinde yoğunlaşarak ve ilgilerini çekmeyenlere önem vermeyerek).
Bazı çocuklar sorunların üstesinden gelmeyi öğrenirken, bazıları da bilhassa daha küçük yaşlardan itibaren şiddetli hiperaktif olanlar-buluğ çağında ciddi davranış bozuklukları geliştirebilirler.
Hiperaktif çocukların çoğunluğu büyüdüklerinde iyi olacak,ya da en azından idare edebilecek düzeye geleceklerdir.

Hiperaktivite Tedavisi

579 okul dönemindeki çocuğu kapsayan (kız-erkek) son derece kapsamlı bir tedavi işleminin sonuçlarına göre Metilfenidat(ilaç) kısa ve uzun dönemde aktif,güvenlir ve diğer seçeneklerden(davranışçı tedavi,anne-baba eğitimi) daha elverişli bir tedavi olduğu anlaşılmıştır.

Okul öncesi dönemindeki çocuklara yapılan son derece benzer bir çalışmada da yine bu çalışmada olduğu gibi benzer sonuçlar elde edilmiştir ancak bu yaş grubunda aynı zamanda oluşan başka tanılar , ilaç yan etkilerine hassasiyet ve anne-baba eğitimi, bilhassa annenin psikiyatrik hastalıklarının düzeltilmesinin öneminin daha kritik olduğu vurgulanmıştır. Bu ve bunun gibi birçok çalışmanın sonuçları sebebiyle ilaç tedavileri hemen her yaş grubunda ilk sırayı almaktadır. Günümüzde Hiperaktivite belirtileri ilaçlar ile oldukça başarılı olarak düzeltilmektedir.Birkaç farklı türde ilaçlar kullanılmaktadır.Bunların en sık kullanılanları ‘’stimülanlar’’dır.

Bu türdeki ilaçlar beyinin dikkat, dürtüleri ve davranışın düzenlenmesi ile ilgili bazı bölgelerinde merkezi sinir sistemini uyararak etkilerini gösterirler. Şuanda dünyanın bir çok bölgesinde ülkemizde Hiperaktivite olan çocukların tedavisinde birinci seçenek olarak kullanılmaktadırlar.Stimülanların Hiperaktivite olan çocukların %70-80 gibi bir kısmında bu hastalığa yararlı geldiği ve yapılan tedavi yöntemleri arasında en iyisi olduğu gözlemlenmiştir ve bu ilaçların kısa dönemde etkisini gösterdiği çoğu çalışmada gösterilmiştir. Uzun dönemde de etkileri yeni çalışmalarla anlaşılmış ve etkin oldukları bulunmuştur. Bu grup içerisinde farklı ilaçlar bulunmaktadır.Tedaviye ilk olarak hangi stimülan ile başlanacağına dair kanıtlanmış bir veri henüz yoktur. En çok metilfenidat ile ilgili çalışma olduğu için bu daha fazla kullanılmaktadır. Bir stimülana yanıt alınamazsa diğer stimülana geçilmesi tavsiye edilmektedir.

Son olarak;

Erken tedaviyle hiperaktivite hastası olan çocuğun ergenliği ve olgunlaşma evresi için cesaret verici sonuçlara ulaşılmaktadır. Hiperaktivite etkilerinden tam olarak “kurtulamayacak” olsalar bile bu gün problem yaratan davranışları ileride onlara yardımcı olabilir.

Yazar Bilgileri

admin [email protected]
Yazar, henüz hakkında herhangi bir bilgi paylaşımında bulunmamış.

Yorum Yap